η ζωή μου είναι χαλασμένη
η καρδιά μου ξεκούρδιστη
κανείς δεν τη θέλει
κι ας είναι διαθέσιμη.
1
Κοίταξα για μία τελευταία φορά το κινητό, μήπως παρ ελπίδα με έψαξες,
αλλά μάταια. Δε με έψαξες ποτέ.
Συγκράτησα τα πόδια μου να μην περάσουν ξανά απ΄τα μέρη σου.
Εριξα απάνω μου κάτι κατάμαυρα παλιόρουχα, που δε θυμίζουν με τίποτα θυληκό,
φόρεσα τα μαύρα γυαλιά μου,
κι όλη αυτή η ατημέλητη εικόνα μου μόνο και μόνο για να μην έρθω να σε βρω.
Μαύρα ρούχα- κόκκινο κραγιόν-
νύφη που φορούσε μαύρα-
χήρα : Θα μου πεις μονίμως δεν με άφηναν χήρα οι αγάπες μου ;
Γιατί να αλλάξει κάτι αυτή τη φορά ;
2
Επιτέλους πήγα στο ταχυδρομείο, με μουσική στ αυτιά,
και το καλό μου φουστάνι, να καταθέσω έγγραφα ελπίδας,
σε μία χώρα που σχεδόν κανείς δεν ελπίζει και ακόμα λιγότεροι ονειρεύονται.
- Εγώ ονειρεύομαι μεγάλα όνειρα, γέλια, ακρογιαλιές, έρωτες... Γι αυτό σκέφτηκα να ζήσω μαζί σου τα όνειρα που αγαπώ, αλλά δεν ευκαιρείς. -
Καινούριος δίσκος του Φοίβου και δεν μπορώ να μην τον ακούσω.
" Κάνεις λες και δε γεννήθηκα ποτέ/ Κάνεις λες κι είμαι μία πιστή ξεχασμένη. Θα πεθάνω ώσπου να φτάσω στο Ντορέ/ αν αυτό σε κάνει πιο ευτυχισμένη" .
Α ρε Φοίβο, πάλι καλά που ΄σαι κι εσύ να γράψεις για μας τις λησμονημένες.
" μα είναι μήνες που μου πήρες τη μιλιά/ κι όλοι οι δρόμοι είναι για να φέυγω"
Μελαγχολία πικρή, καθισμένη μέσα μου βαθιά σα σκόνη. Ολα ήταν καλά πριν δυστυχήσω να δω τα μάτια σου. Κι επειδή δεν το αντέχω, αλλάζω σε Σοπέν, σκέτη μουσική, χωρίς στίχους. Δε πονάει.
3
Ευλαβικά τήρησα τις προ του ύπνου διαδικασίες:
Βούρτσισμα δοντιών, καθαρισμός προσώπου, πλύσιμο πιάτων,
αφέψημα υγειινό,
κεριά αναμένα.
Αλλη μία νύχτα απουσίας.
Θα περάσει κι αυτή, όπως πέρασε η χθεσινή, η προχθεσινή και όλος ο τελευταίος χειμώνας.
Ως πότε πια να κάθομαι
να γεμίζω τα χαρτιά με μελάνι
να πνίγομαι μέσα σε φτωχές αναμνήσεις;
Ψυχανεμίζομαι τη ψυχή σου. Ισως έχεις κάτι από εμένα, ίσως μου μοιάζεις, ίσως να είσαι η σκοτεινή μου πλευρά, η ευαίσθητη και καλά κρυμμένη μου διάσταση. Μαζί σου ένιωσα ότι μπορώ να αλληλεπιδράσω τρυφερά, όχι όπως με τους άλλους.
Σε ξεχώρισα. Είχες γύρω σου περίγραμμα φωτός και σκότους. Δεν ξέρω αν άλλη θα ξεχώριζε με το τρόπο που σε ξεχώρισα εγώ. Στα λίγα λόγια που είπαμε σου είπα " μπορώ να καταλάβω περισσότερα απ όσα μου λες. " Ηταν ατόφιο το ενδιαφέρον μου, ήταν αληθινό, όχι προιον συνεξάρτησης, δεν ήθελα να σε γνωρίσω για να ξορκίσω τη μοναξιά μου. Δε " με πιάνει μία λύσα να δίνω όπου τύχει" πλέον. Πλέον είμαι ήρεμη. Ηξερα ακριβώς για ποιό λόγο ήθελα να δώσω, ήξερα ακριβώς σε ποιόν ήθελα να δώσω και να δωθώ. Και ήμουν σχεδόν σίγουρη, παρά τη σύντομη μας γνωριμία, ότι άξιζες το κόπο. Μετά από πολλά χρόνια.
Ισως καμία να μη μπορεί να σε δει με τα μάτια μου. Ολες θα δούνε την ομορφιά σου - τι κατάρα η ομορφιά ; - και τίποτα άλλο πέρα από αυτό. Δεν θα μπορέσουν να δούνε μέσα σου. Δεν θα μπορέσουν να δουν κάτι περισσότερο από τα ωραία χέρια, τα ωραία μάτια, τα πυκνά σου μαλλιά. Κατάρα η ομορφιά, οι άντες σ εμένα τι να βλέπετε άραγε ; Μάλλον μία γυναίκα- χαρά της ζωής τρομακτική που δήθεν δε μπορείτε να τη κάνετε καλά.... Ιδέα δεν έχω τι βλέπετε...Ελπίζω να μη βλέπετε το παραπάνω όμως.
Φαντάζομαι τι μπορεί να δει μία γυναίκα σ εσένα όμως.... Καμία ίσως να μη δει τη γλυκύτητα της ψυχής σου, την ευαισθησία που γεννιέται μέσα στο βλέμμα σου, την ανασφάλεια και το φόβο, που είναι ανθρώπινα συναισθήματα και τόσο απαγορευμένα για τα δήθεν αρσενικά. Οι πιο πολλοί είναι εγωιστές, έχουν σκληρύνει μέσα στο πέρασμα του χρόνου, φορούν τη πανοπλία τους και βγαίνουν για τις μπύρες τους, για να δείξουν στη γυναίκα το δυναμικό τους πρόσωπο. Εσύ συγκρατημένος όμως, ευγενικός, γλυκός, όχι γλυκανάλατος, όχι δήθεν αισθηματίας. Μια σιωπηλή ευαισθησία, ένας συναισθηματισμός που δε φωνάζει σου είπα, εμένα με γοητεύει. Και είναι αλήθεια. Οσό κι αν εγώ διαλαλώ τον έρωτα μου στον αγαπημένο μου. Τι μπορώ να πω για το βλέμμα σου ; Με τσάκισε. Με ισοπέδωσε. Με γλύκανε, εμένα το κατά τα φαινόμενα μόνο αγρίμι...Καμία δήθεν αρρενωπότητα, κανένας δήθεν εγωισμός, καμία υπεροψία, μόνο αξιοπρέπεια, λιγα λόγια, ευαίσθητη προσέγγιση στη ζωή, στοιχεία που πάντα θα ήθελα να έχει ο σύντροφος μου, που πάντα θα θέλω να τα έχει. Που εμένα δε θα με χωρέσει καμία αγκαλιά και κανένα βλέμμα, αν δεν έχει γλυκύτητα, καλοσύνη, ειλικρίνεια και αξιοπρέπεια. Καμία αγκαλιά κανένος λεβεντό-μαγκα, ψευτό ηλίθιου γυναικά-καρδιοκατακτητή δε θα με χωρέσει. Πάντα θα μαι απέναντι τους και ποτέ μαζί τους. Κι αυτό ακριβώς, το ότι εσύ δε το παίζεις καρδιοκατακτητής (άσχετο που είσαι, άσχετο που εμένα η καρδούλα μου το ξέρει, που σε πρωτοείδα και θαύμαξα την ομορφιά σου... ), το ότι εσύ λοιπόν δεν το παίζεις καρδιοκατακτητής, εμένα με έκανε να θέλω να σε γνωρίσω. Δεν αντέχω αυτό το είδος αρσενικού-καρδικατακτητή και επιβήτορα, μου έρχεται να τους δείρω παρά το γεγονός ότι στις περισσότερες γυναίκες - που είναι σαχλές όμως- αυτό το είδος νάρκισου έχει πέραση.
Ξέρω το μυστικό σου...Δε το μεταβόλισα εύκολα. Ακόμα δε το μεταβολίζω. Δεν ειναι συμπόνοια, ούτε οίκτος, είναι νοιάξιμο. Με ήξερες κι απο χθες για να με νοιάζεσαι, θα μου πεις ; Οχι, σίγουρα όχι, αλλά δεν είναι όλοι οι άνθρωποι το ίδιο. Με κάποιους νιώθεις εγγύτητα. Με κάποιους νιώθεις αμέσως ότι θες ν΄ανοιξεις τις φτερούγες σου να τους σκεπάσεις, θες ν ανοίξει τη καρδιά σου, να τους πεις τα παθήματά σου, γιατί δε θα σε περιγελάσουν, δεν θα σε εμπαίξουν, δεν θα σε εκμεταλευτούν, γιατί είναι στο ίδιο συναισθηματικό επίπεδο με εσένα. Νιώθεις ότι είσαι στην ίδια συχνότητα, στον ίδιο σταθμό, χωρίς παράφωνιες, μία ορχήστρα που δε χάνει νότες. Ειμαστε διαφορετικά όργανα: Εγώ μπουζούκι κι εσύ αριστοκρατικό κλασικό βιολί. Ξέρεις τι ωραία μπάντα θα μπορούσαμε όμως να δημιουργήσουμε ; Να προσαρμοστώ λίγο στα εκλεπτυσμένα σου γούστα, να προσαρμοστείς λίγο στο λαικό - ποτέ όμως φτηνό- ταμπεραμέντο μου... !
" Βάλε με στην αγκαλιά σου, βάλε με... "
Και ύστερα πρέπει να πάρω πίσω το ενδιαφέρον μου ; Πώς να το αναιρέσω ; Πώς να πάψω να ενδιαφέρομαι για σένα ; Και το βασικό ερώτημα : Γιατί να πάψω να ενδιαφέρομαι για εσένα ; Επειδή εσυ δεν ενδιαφέρεσαι για μένα, θα απαντούσα. Εντάξει, αποδεκτό και αυτό. Δύσκολα πράγματα. Δε συμπίπτουν οι ενθουσιασμοί των ανθρώπων. Εμένα μ αρέσει κάθε πέντε χρόνια ένας άντρας. Ομως εσύ δε μου άρεσες απλώς. Με συγκίνησες, τόσο που μπορώ να δακρύσω θυμούμενη το βλέμμα σου, εκείνο το βαθύ και πύρηνο βλέμμα, που είδα τότε, όσο μιλούσες για το μυστικό αγκαθι σου. Μπορεί να είμαι τρελή. Μπορεί να βλέπω σ εσένα αυτά που θέλω να δω. Μπορεί να είναι όλα στο μυαλό μου και να μην είχες κανένα ενδιαφέρον για εμένα. Μπορεί να παρεξήγησα. Μπορεί να με θεωρείς μία ακόμα αναλώσιμη γνωστή σου. Αλλά δε πιστεύω λέξη απ όλα αυτά. Μυρίζει ο φόβος από μακριά.
"Ὁ φόβος,
ὄνομα οὐσιαστικόν,
στήν ἀρχή ἑνικός ἀριθμός
καί μετά πληθυντικός:
οἱ φόβοι.
Οἱ φόβοι
γιά ὅλα ἀπό δῶ καί πέρα. "
Πες μου λοιπόν τι άλλο φοβάσαι ; Είμαι αποκρουστική ; Είμαι τρομακτική ; Είναι ο έρωτας για σένα μία δίνη που έπεσες και κάποτε σε κατάπιε ; Κι εμένα με κατάπιε, και άσχημα, μάλιστα. " Θεε μου... τη δεύτερη φορά που θα ρθω για να ζήσω, όσο η καρδιά κι αν λαχταρά, δεν θα ξαναγαπήσω " ; Αυτό σου συμβαίνει ;;; Οχι, εγώ θέλω να ξαναγαπήσω. Και για σένα θα ξαναγαπούσα αυτή τη φορά, πιο στρωτά, πιο ισοροπημένα, πιο γλυκά από τη πρώτη φορά... - Πονάει πάντα η πρώτη φορά.... - Μήπως έχεις αλεργία στις δεσμεύσεις ; Μήπως έχεις αλλεργία στην οικειότητα ; Σε τρομάζει τόσο να αφεθείς σε κάτι μαγικό ; Γιατί ; Είμαστε νέοι και όμορφοι. Ο έρωτας συμβαδίζει με τη νεότητα, γιατί γεννιέται μέσα στο ωραίο, έλεγε ο Πλάτωνας. Ζεις σε κόσμους μυθιστορηματικούς ;
Ζείς μυθιστορηματικούς έρωτες και δε θες να ζήσεις έναν κανονικό ; Κι όμως χάνουμε, όταν δε ζούμε. Κι εγώ φοβάμαι, όλοι φοβόμαστε να πάρουμε τη καρδιά μας κομμάτια, αλλά "Αν αξίζει το κίνδυνο, παίζω και το τελευταίο κομμάτι της καρδιάς μου". Κι εσυ νιώθω πως τον άξιζες το κίνδυνο. Στα σίγουρα κι εγώ τον αξίζω. Στο λέω μπέσα. Δεν θα σου κακοφερόμουν ποτέ. Αλλο μα μη ταιριάζαμε, άλλο να μη με μπορούσες και να μη σε μπορούσα, άλλο να διαφωνούσαμε, αλλά ποτέ δεν θα σου συμπεριφερόμουν άσχημα και χωρίς σεβασμό. Ποτέ δε θα κακοποιούσα την ευαίσθητη καρδούλα σου, τουλάχιστον ποτέ εκουσίως.
Ισως γράφω βλακείες. Ισως απλά να μη σου αρέσω. Έίπα. Δεκτόν. Δεν επιβάλλεσαι. Δε κυνηγάς. Δε παραβιάζεις την απόφαση του άλλου να απομονωθεί από εσένα. Οχι, γιατί είσαι σκύλα, όχι γιατί είσαι εγωίστρια, όχι γιατί ο άλλος σε φτύνει, αλλά επειδή τον σέβεσαι. Σέβεσαι την απόφαση του να πάρει αποστάσεις. Αυτό είναι η επιθυμία του τη δεδομένη χρονική στιγμή. Οχι, δεν θα εκτινάξω όλη μου τη δημιουργική και ερωτική ενέργεια πάνω σου, δεν έχω το δικαίωμα να σε φρικάρω τόσο, να παραβιάσω τόσο πολύ τον εσωτερικό σου χώρο, και να σε κάνω να νιώσεις άσχημα που για κάποιον λόγο δεν θες να ανταποκριθείς. Αποσύρομαι στη σπηλιά μου, λοιπόν.
" Πάω πίσω λοιπόν στη μαμά μου, τη καμαρά μου τη παιδική, μήπως βρω τον μικρό πριγκιππά μου που το ψάχνω εδώ και μία ζωή..."
Διαλύθηκα. Και δε γράφω με διέλυσες. Επειδή μόνη μου διαλύθηκα. Επειδή σε ξεχώρισα, και θα σε ξεχώριζα ανάμεσα σε εκατομμύρια ανθρώπους, ακόμα και στη μέση της Πλατείας Ροκφέλλερ της Νεάς Υόρκης, τα μάτια σου θα ξεχώριζα. Βάζω μία άνω τελεία στην γνωριμία μας, λοιπόν, αγαπημένε μου. Μακάρι να με ψάξεις όμως. Αλλως, αργότερα θα σε ψάξω εγώ, αν βρω το κουράγιο, να μπορέσω να δεχτώ μία ακόμα απόρριψη.
Ναι, πονάει κι εμένα πολύ η ψυχούλα μου, τι θαρρείς; Επειδή γελάω και κάνω το καραγκιόζη ότι εγώ δε πονάω ; Ε, πονάω, πόνεσα. Πίστεψα στο εν δυνάμει μας. Αχ θα με περάσεις για τρελή, το ξέρω. Ξέρεις πόσο το φοβάμαι ότι μπορεί και να με θεωρείς τρελή λογω της υπερβολικής μου συναισθηματικής προσωπικότητας ;
Πάντως, δεν είμαι τρελή. Τρελή για σένα είμαι. Ελα, μη μου το χαλάς. Θα σου φτιάξω καφέ και κρουασάν. Θα σου αγοράσω ένα τρενάκι να παίζουμε, όπως όταν ήμασταν παιδιά. Θα σου αγοράσω όλα τα αγαπημένα σου βιβλία, και θα σου γράψω πολλά γράμματα, καλύτερα από αυτό, που κανείς αλλος άντρας δε θα αξιωθεί να λάβει στη ζωή του...Ελα να παίξουμε... Μπορεί και να περάσουμε καλά...
" Να τονε εκεί που πρόβαλε,
και κάντε του και τόπο,
να λάμψει σαν αυγερινος
στη μέση των ανθρώπων "
" Για σένα λιώνω, μάθε το, και μ έχεις κάνει λωλό
Ο,τι είναι να κάνεις κάνε το, γιατί θα τρελαθώ"
Υ.Γ. Σε διαβεβαιώνω ότι θα περιμένω, αν θες χρόνο θα περιμένω. Μόνο λίγα σημάδια ζωής μου αρκούσαν. Αχ.... " τα μάτια σου έκλεισες και μ άφησες απ έξω, άλλη μια νύχτα, θα τη βγάλω στη βροχή, όλα για πάρτυ σου κι απόψε θα τα παίξω και δε με νοιάζει τι θα φέρει το πρωί.... "
O ερωτισμός, από τη φύση του, είναι επιθυμία για υπέρβαση. Ο ερωτισμός είναι πριν και πάνω απ’ όλα η διψασμένη επιθυμία για τον άλλο. Η ελευθεριότητα ως έκφραση του πόθου και της οξυμένης φαντασίας είναι πανάρχαια. Ως σκέψη και ως πραγματική φιλοσοφία είναι σχετικά σύγχρονη.
Η πρώτη φιλοσοφική αντιμετώπιση του έρωτα γίνεται στο «Φαίδρο» και το «Συμπόσιο» του Πλάτωνα. Στο «Συμπόσιο» ο Αριστοφάνης για να εξηγήσει το μυστήριο της οικουμενικής έλξης προσφεύγει στο μύθο του αρχέγονου ανδρόγυνου. Σύμφωνα με αυτόν, παλαιότερα, υπήρχαν -όπως και σήμερα- τρία φύλλα: το αρσενικό, το θηλυκό και το ανδρόγυνο, αποτελούμενο από διπλά όντα. Το ανδρόγυνο φύλο ήταν ιδιαίτερα δυνατό και έξυπνο και απειλούσε τους θεούς. Για να το υποτάξει ο Δίας το διαίρεσε. Έκτοτε τα χωρισμένα μισά αναζητούν το συμπληρωματικό τους. Συνεπώς είμαστε όντα ατελή και η ερωτική επιθυμία είναι μια διαρκής δίψα για ολοκλήρωση. Χωρίς εκείνον ή εκείνη δεν είμαστε ο εαυτός μας σύμφωνα με την «ποιητική μεταφορά» του μύθου.
Αντίθετα, για τη Διοτίμα του Σωκράτη ο έρωτας είναι δαίμονας, ένα πνεύμα, που ζει εν τω μεταξύ, ανάμεσα στους θεούς και τους ανθρώπους, ανάμεσα στις δύο πραγματικότητες, ή καλύτερα ανάμεσα στην πραγματικότητα και τη φαντασία. Πρόκειται δηλαδή για έναν διαμεσολαβητή, έναν προξενητή, ένα medium που φέρνει σε επικοινωνία και ενώνει τα έμβια όντα. Είναι γιος του Πόρου και της Πενίας και φέρνει ακόμη σε επικοινωνία το φως με τη σκιά, τον αισθητό κόσμο με τις ιδέες. Ως γιος της Πενίας προσδοκά και αναζητάει τον πλούτο, ως γιος του Πόρου είναι γενναιόδωρος και υπόκειται στη δαπάνη, μοιράζοντας τα αγαθά. Είναι ο «ερών» που ζητά, το «ερώμενον» που δίνει.
Οι ερωτευμένοι «εγκυμονούν εις την ψυχήν», συλλαμβάνουν μέσω της σκέψης λέει ο Πλάτων. Στο Συμπόσιο η Διοτίμα βλέπει τον έρωτα σαν κλίμακα. Στο κάτω μέρος ο έρωτας ενός ωραίου σώματος, ύστερα ο έρωτας πολλών ωραίων σωμάτων, κατόπιν ο έρωτας της ίδιας της ομορφιάς, στη συνέχεια ο έρωτας της ενάρετης ψυχής, τέλος ο έρωτας της άυλης ομορφιάς. Μ’ αυτό τον τρόπο ο έρωτας γίνεται η ανοδική πορεία προς το «απόλυτο κάλλος» που είναι και ο δρόμος προς την αθανασία».
Η ερωτική συνάντηση αρχίζει με τη θέα του κορμιού που ποθούμε. Ντυμένο ή γυμνό, το κορμί είναι μια παρουσία, μια μορφή η οποία, προς στιγμή, είναι όλες οι μορφές του κόσμου. Μόλις αγκαλιάσουμε τη μορφή αυτή, παύουμε να την αντιλαμβανόμαστε ως παρουσία και τη συλλαμβάνουμε ως συγκεκριμένη ύλη, απτή, που χωράει στην αγκαλιά μας και η οποία, παρόλα αυτά, είναι απεριόριστη.
Χανόμαστε ως πρόσωπα και βρισκόμαστε ως αισθήσεις. Όσο η αίσθηση γίνεται πιο έντονη, το κορμί που αγκαλιάζουμε γίνεται πιο αχανές. Αίσθηση του απείρου. Το κορμί μας χάνεται μέσα στο άλλο κορμί. Το σαρκικό αγκάλιασμα είναι η κορύφωση του κορμιού και η απώλειά του.
Απόσπασμα από το βιβλίο Διπλή φλόγα, έρωτας και ερωτισμός
"Πολλή Κυραική για έναν άνθρωπο.
Ενα σκληρό χαμόγελο στο πρόσωπο του κόσμου.
Με κούρασε πολύ το πρόσωπο του κόσμου
Κι εσύ να είσαι ένα ποτήρι
στο πάνω-πάνω ράφι που δε φτάνω"
Κική Δημουλά, από τη συλλογή " Το λίγο του κόσμου"
Είναι η πλάτη σου ένα πεδίο μάχης,
όπου ξεψυχούν ανικανοποίητες οι επιθυμίες μου.
Είναι τα χέρια σου θαυμαστό σάρκινο πόμολο,
μα καμία πόρτα δεν ανοιγει για εμένα.
Είναι το βλέμμα σου βαθιά συλλογισμένο,
χαμένο στα βάθη της ύπαρξης σου.
Είναι το σώμα σου ειρηνικός ωεκανός,
κι εγώ μία φτωχή στεριανή που δεν κατέχω από ναυάγια.
Σε βρίσκω καμιά φορά στ' όνειρο μου,
μα η πρώτη ηλιαχτίδα ξεθωριάζει τη φιγούρα σου.
Ανεκπλήρωτοι πόθοι και μάταιοι θαυμασμοί,
έμπνευση που μόνο σε λέξεις μεταρσιώνεται.
Μάταια λόγια, μάταιοι θαυμασμοί
που πέφτουν στη μάυρη τρύπα του σύμπαντος.
Σ' ένα παράλληλο σύμπαν,
ίσως ν μ' αγαπούσαν οι πολυπόθητοι εραστές.
Σ' ένα παράλληλο σύμπαν θα τρόμαζαν λιγότερο
και θα με ποθούσαν περισσότερο.
Όπως το αποτύπωμα των κορμιών μας
Ούτε σημάδι δεν θ’ απομείνει πως βρεθήκαμε σ’ αυτό
τον τόπο.
Ο κόσμος κλείνει πίσω μας,
Η άμμος ξαναστρώνεται.
Μπροστά μας είναι κιόλας ημερομηνίες
Που πια δεν υπάρχεις,
Κιόλας ένας άνεμος παρασύρει σύννεφα
Που δε θα βρέξουν πάνω στους δυο μας.
Και τ’ όνομά σου είναι κιόλας στις λίστες
των επιβατών των πλοίων
Που και μόνο οι ονομασίες τους
Νεκρώνουν την καρδιά.
Οι τρεις γλώσσες που ξέρω,
Όλα τα χρώματα που μέσα τους βλέπω
κι ονειρεύομαι:
Τίποτα απ’ αυτά δεν θα με βοηθήσει.
Yehuda Amichai
Μετάφραση: Βασίλης Καραβίτης